CÔNG TY TNHH CAFETECH
Đá chịu lửa của lò pizza Valoriani là bề mặt tiếp xúc trực tiếp với bánh trong quá trình nướng. Việc vệ sinh đúng cách giúp hạn chế bột cháy, vụn thực phẩm và mùi khét tích tụ, đồng thời duy trì khả năng truyền nhiệt ổn định cho những mẻ pizza tiếp theo.
Bài viết dưới đây được biên soạn dựa trên hướng dẫn của Valoriani về cách làm sạch mặt đá chịu lửa. Nguyên tắc quan trọng nhất là không ngâm đá trong nước, không rửa bằng máy rửa chén, không dùng khăn ướt và không đổ nước trực tiếp lên mặt đá.
Trong quá trình nướng, bột mì, phô mai, nước sốt và dầu mỡ có thể rơi xuống mặt đá. Ở nhiệt độ cao, các phần dư này bị carbon hóa và để lại lớp cặn đen. Nếu tích tụ quá nhiều, cặn cháy có thể bám vào đế bánh, tạo mùi khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng món ăn.

Hình 1: Mặt đá chịu lửa là khu vực cần được làm sạch thường xuyên.
Đá chịu lửa có cấu trúc xốp và có khả năng hấp thụ độ ẩm. Khi nước thấm vào bên trong rồi gặp nhiệt độ cao, hơi nước giãn nở có thể tạo ứng suất và làm đá nứt, vỡ hoặc bong bề mặt.
✕ Ngâm hoặc rửa dưới vòi nước
Đây là trường hợp nặng nhất, vì lượng nước tiếp xúc lớn và trực tiếp. Nếu vì lý do nào đó đã lỡ làm ướt đá nhiều, cách xử lý không phải là lau khô rồi đốt lò ngay — mà cần để đá tự khô hoàn toàn trong không khí trước, có thể mất 1–2 ngày tùy độ ẩm không khí, rồi mới nung lại ở nhiệt độ thấp và tăng dần.
✕ Khăn ướt hoặc bọt biển thấm nước
Trường hợp này ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn đủ để tạo ra các điểm ẩm cục bộ trên bề mặt. Nếu chỉ có vết bẩn nhẹ và muốn lau, khăn ẩm hơi (vắt thật khô, chỉ còn cảm giác mát tay chứ không ướt) khác hoàn toàn với khăn ướt sũng nước — nhưng an toàn nhất vẫn là chỉ dùng khi đá đã nguội hẳn về nhiệt độ phòng, không phải lúc còn âm ấm..
✕ Không dùng máy rửa chén
Máy rửa chén là trường hợp ít gặp trong thực tế (vì đá thường không tháo rời được dễ dàng như khay nướng), nhưng nếu model lò cho phép tháo module đá, cần biết thêm rằng không chỉ nước là vấn đề — hóa chất tẩy rửa trong máy rửa chén được thiết kế cho sứ, thủy tinh, kim loại, không phù hợp với vật liệu chịu lửa xốp, và áp lực phun nước mạnh có thể đẩy ẩm vào sâu hơn cách rửa tay thông thường.
Một điều nhiều người bỏ qua: rủi ro không chỉ đến từ nước lỏng. Nếu bếp có độ ẩm không khí cao (như mùa mưa ở miền Nam), để lò tắt nguội qua đêm mà không có gì che chắn cũng khiến đá hút ẩm chậm từ không khí. Vì vậy nếu không sử dụng lò trong thời gian dài, nên đốt lò ở nhiệt độ thấp định kỳ để đuổi ẩm, thay vì để lò nguội lạnh liên tục nhiều ngày.
Quy trình phù hợp gồm đốt cháy phần cặn hữu cơ, chờ mặt đá hạ nhiệt, dùng bàn chải chuyên dụng để gom cặn và xử lý nhẹ các vết bẩn còn lại. Không sử dụng hóa chất tẩy rửa trên bề mặt tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Sau khi nướng, tiếp tục duy trì nhiệt để phần phô mai, nước sốt, dầu mỡ và bột còn sót lại bị khô và carbon hóa. Khi chuyển thành tro khô, cặn bẩn sẽ dễ được loại bỏ hơn bằng bàn chải.
Lưu ý
Không đổ nước lên vết bẩn để làm nguội nhanh. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể gây sốc nhiệt cho đá.

Hình 2: Nhiệt độ cao giúp biến cặn hữu cơ thành tro khô.

Hình 3: Chờ nhiệt độ giảm xuống mức an toàn trước khi thao tác.
Sau khi phần cặn đã khô và cháy thành tro, để lò hạ nhiệt đến mức có thể thao tác an toàn. Không đưa tay, khăn hoặc dụng cụ không chịu nhiệt vào khoang lò khi bề mặt còn quá nóng.
Dùng bàn chải chuyên dụng cho lò pizza để quét tro, bột cháy và vụn thức ăn về phía cửa lò rồi lấy ra ngoài. Nên chải nhẹ và đều, tránh tác động mạnh hoặc cào sâu lên bề mặt đá.

Hình 4: Dùng bàn chải chuyên dụng để quét tro và vụn cháy.

Hình 5: Xử lý nhẹ phần cặn cứng đầu còn lại trên mặt đá.
Một số vết dầu hoặc thực phẩm có thể để lại mảng sẫm màu trên đá. Đây không nhất thiết là dấu hiệu mặt đá bị hỏng. Có thể tiếp tục sử dụng nhiệt và bàn chải để làm mờ dần vết bẩn qua các lần vệ sinh.
Không Cần Làm Đá Trắng Như Mới
Mặt đá có thể đổi màu tự nhiên sau thời gian sử dụng. Không nên dùng chất tẩy, dao, vật sắc nhọn hoặc chà mạnh chỉ để loại bỏ hoàn toàn vết màu.
Tần suất vệ sinh không cố định theo lịch mà phụ thuộc vào cách lò đang được sử dụng. Có ba mốc cần lưu ý, và mỗi mốc giải quyết một loại vấn đề khác nhau:
Sau mỗi buổi vận hành
Đây là bắt buộc, không nên bỏ qua dù ngày đó chỉ nướng vài mẻ. Tro và vụn thực phẩm để qua đêm sẽ hút ẩm từ không khí nhanh hơn khi còn ở dạng khô rời, đồng thời dầu mỡ sót lại có xu hướng ngấm sâu hơn vào các lỗ xốp của đá nếu không được lấy ra ngay khi còn nóng.
Quét sạch cuối ngày vừa bảo vệ đá, vừa giúp buổi vận hành hôm sau không phải xử lý một lớp cặn dày tích lũy từ nhiều ngày.
Giữa các mẻ nướng
Giữa các mẻ nướng thì không cần làm mỗi lần, mà chỉ can thiệp khi thấy dấu hiệu rõ ràng — ví dụ bột hoặc phô mai cháy rơi vãi nhiều, hoặc nhận thấy đế bánh mẻ sau bắt đầu dính vụn cháy từ mẻ trước.
Với quán đông khách, việc dừng lại quét lò giữa giờ cao điểm là đánh đổi giữa tốc độ phục vụ và chất lượng bánh — nguyên tắc chung là nếu cặn cháy đủ nhiều để nhìn thấy bằng mắt trên mặt đá trống, nên tranh thủ quét trong lúc chờ bột nghỉ hoặc đổi topping, thay vì để dồn đến cuối ca.
Khi có thức ăn tràn
Đây là tình huống cần xử lý khác hẳn hai trường hợp trên, vì phản xạ tự nhiên của nhiều người là lau ngay bằng khăn ẩm — đây chính là lúc dễ phạm nguyên tắc "không dùng nước" nhất vì đang trong lúc vội.
Cách đúng là cứ để lò tiếp tục nóng, phần lỏng sẽ khô lại và carbon hóa như cặn thông thường, sau đó mới quét theo quy trình 4 bước ở trên. Việc này đòi hỏi kiên nhẫn hơn lau ngay, nhưng tránh được rủi ro sốc nhiệt cho đá.
Một lưu ý thực tế: nếu quán vận hành liên tục nhiều giờ mỗi ngày, nên hình thành thói quen quan sát mặt đá mỗi khi lò trống — trong lúc chờ khách hoặc chuẩn bị bột. Việc phát hiện sớm một vệt cháy nhỏ dễ xử lý bằng chải nhẹ trong vài giây, còn để tích tụ qua nhiều mẻ sẽ cần nhiều thời gian hơn để làm sạch và có nguy cơ ảnh hưởng đến vị bánh.
Nên làm
Không nên làm
Các vết sẫm màu trên đá thường là dấu vết sử dụng tự nhiên. Tuy nhiên, nên liên hệ kỹ thuật khi đá xuất hiện vết nứt lớn, bong mảng, lún bề mặt hoặc tạo khe khiến bánh khó xoay và chín không đều.
Để vệ sinh đá chịu lửa của lò Valoriani, hãy tận dụng nhiệt độ của lò để carbon hóa cặn bẩn, chờ thiết bị hạ nhiệt rồi dùng bàn chải chuyên dụng quét sạch tro và vụn cháy.
Tuyệt đối không ngâm đá trong nước, không dùng khăn ướt, không rửa bằng máy rửa chén và không đổ nước trực tiếp lên mặt đá. Thực hiện vệ sinh đúng cách sẽ giúp hạn chế hư hỏng do ẩm và sốc nhiệt, đồng thời giữ chất lượng nướng ổn định trong thời gian dài.
Không. Không ngâm đá, không dùng khăn ướt, không đổ nước trực tiếp và không rửa bằng máy rửa chén vì đá chịu lửa có thể hấp thụ độ ẩm và nứt khi gặp nhiệt.
Nên dùng nhiệt để làm khô cặn và bàn chải chuyên dụng cho lò pizza để quét tro, bột cháy và vụn thực phẩm ra ngoài.
Vết sẫm màu thường là dấu vết tự nhiên của dầu và thực phẩm sau quá trình nướng. Chỉ cần loại bỏ cặn nổi và vụn cháy; không cần cố làm đá trắng lại bằng hóa chất.
Nên quét sạch sau mỗi buổi sử dụng và vệ sinh nhanh giữa các mẻ khi có nhiều bột cháy hoặc vụn thức ăn trên mặt đá.
Nên kiểm tra kỹ thuật khi đá nứt lớn, vỡ thành nhiều mảnh, bong sâu, tạo hốc hoặc dịch chuyển làm ảnh hưởng đến thao tác và chất lượng nướng.